Në rrugët dhe ambientet tona të përditshme, shpesh ndeshim skena ku fëmijët ndihen të ekspozuar dhe të papërgatitur përballë pyetjeve të drejtpërdrejta të të rriturve. “Si shkon me mësime ti? A je nxënës i mirë?” – janë pyetje që duken të pafajshme, por në realitet mund të krijojnë ndjenja pasigurie dhe frike te një fëmijë. Në një situatë të tillë, një zonjë i drejtohet një djali gjashtëvjeçar me këto pyetje, ndërkohë që nëna dhe gjyshja e tij heshtin dhe madje shfaqin shenja përçmimi ndaj fëmijës. Përse e lejojmë një të panjohur të “marrë në pyetje” fëmijën tonë, ndërkohë që ne, të rriturit që duhet ta mbrojmë dhe ta mbështesim, qëndrojmë pasivë ose madje e forcojmë këtë sjellje?

Kjo mënyrë qasjeje e të rriturve është e gabuar dhe e dëmshme për zhvillimin emocional dhe psikologjik të fëmijës. Të rriturit duhet të mendojnë para se të flasin, të zgjedhin me kujdes fjalët dhe sjelljet e tyre, duke shmangur qëndrimet përçmuese dhe qortimet e panevojshme. Prindërit nuk duhet të jenë pasivë, por të ndërhyjnë duke e mbështetur dhe lavdëruar fëmijën e tyre, në mënyrë që ai të ndiejë siguri dhe vetëvlerësim. E ardhmja e fëmijëve varet nga modeli që ne, të rriturit, u ofrojmë atyre sot.

Ndikimi i gjuhës në mendjen dhe lirinë tonë

Gjuha që përdorim ka një ndikim të madh në mënyrën se si fëmijët dhe të rinjtë e formojnë mendimin e tyre. Një mësues i gjuhës, duke dëgjuar nxënësit e tij që flisnin me fjalë të rënda e banale, i këshilloi: “Pse e pengoni mendjen tuaj të punojë? Këto fjalë që përdorni e asfiksojnë gjuhën, e banalizojnë atë dhe kështu pengoni mendjen të funksionojë.” Gjuha që zgjedhim të përdorim ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e të menduarit dhe në mënyrën se si ndërtojmë botën tonë të brendshme dhe të jashtme.

Banaliteti në komunikim nuk është thjesht një çështje etike apo edukate, por një pengesë për zhvillimin intelektual dhe kreativ të individit. Kur përdorim një gjuhë të varfër dhe të rëndomtë, ne e kufizojmë aftësinë tonë për të shprehur mendime të thella dhe për të krijuar ide të reja. Të jesh i lirë nuk do të thotë të thuash çdo fjalë që të vjen në mendje, por të zgjedhësh me kujdes fjalët që pasurojnë mendjen dhe shprehjen tënde.

Mësuesi e vuri theksin te rëndësia e bashkëpunimit mes tij dhe nxënësve për të ndërtuar një kulturë të re të komunikimit. “Ne të dy palët bashkë do të përpiqemi ta realizojmë këtë detyrë të vështirë, por shumë të rëndësishme për veten tuaj,” u tha ai nxënësve të tij. Kjo nënkupton një proces të ndërgjegjshëm të zgjedhjes së fjalëve dhe të ndërtimit të një gjuhe që nuk e asfikson mendjen, por e zhvillon atë.

Sipas Lira Gjikës