Miqtë dhe familja mund të luajnë një rol të rëndësishëm për të ndihmuar dikë me depresion

Depresioni mund të variojë nga i butë, në i moderuar tek i rëndë, dhe mënyrat se si mund të mbështesni të afërmin tuaj ka të ngjarë të varen nga ashpërsia e simptomave të tyre. 

E rëndësishme është që nëse ata janë në një situatë të rëndë, mund t’ju duhet t’i jepni përparësi gjetjes së ndihmës profesionale për ta.

Madje edhe të kontaktoni një linjë për parandalimin e vetëvrasje nëse personi ka mendime ose bën tentativa për vetëvrasje. 

Për simptoma më të lehta, ekziston një gamë e gjerë mbështetjeje që mund të ofroni. 

Mënyra për të mbështetur dikë me depresion:

  1. Dëgjojini ata
  2. Mos i gjykoni
  3. Nxitini ata të marrin ndihmë
  4. Mësoni rreth depresionit
  5. Bëni aktivitete së bashku
  6. Sillni një mik me gëzof
  7. Jepuni detyra praktike

1. Dëgjojini ata

Dëgjojini ata

Ne nuk duam të themi gjënë e gabuar ose t’i përkeqësojmë gjërat. Por thjesht duke qenë atje i hapur dhe i disponueshëm, mund t’i ndihmoni jashtëzakonisht shumë dikë me depresion.

Depresioni është izolues. Mund të bëjë ndryshim të madh nëse i afërmi i juaj di qe nuk është vetëm. Krijo një mundësi që ata të flasin hapur për atë që po kalojnë. 

Mënyra si mund ta nisni ose vijoni bisedën janë:

  • Ti nuk duket se ke qenë vetvetja kohët e fundit. A ka ndonjë gjë? 
  • Unë jam këtu për ty dhe më intereson të di atë që po kalon.
  • Ti nuk jeni vetëm në këtë. Ne do ta kalojmë së bashku atë.
  • Unë jam këtu për të dëgjuar sa herë që dëshiron të flasësh dhe nuk do të gjykoj për asgjë.
  • Ndjenjat e tua kanë arsye pse janë me ty në këtë moment, dhe është në rregull të ndihesh në këtë mënyrë.
  • Jam shumë e lumtur që më afrove dhe ndave ndjenjat e tua me mua.
  • A ka ndonjë gjë specifike që dëshiron të bëj për ty?
  • Mund të mos e kuptoj plotësisht atë që po kalon, por jam këtu për t’ju mbështetur në çdo mënyrë që mundem.
  • Unë të dua dhe jam i përkushtuar dhe të ndihmoj në këtë kohë të vështirë.
  • Do marrim kohën që të duhet dhe do të jem pranë teje përgjatë kësaj kohe.
  • Është në rregull të kesh ditë të këqija.
  • Unë e admiroj forcën tënde që arrite t’i ndash të gjitha këto me mua.
  • Shëndeti dhe lumturia jote janë prioritetet e mia. Ne do të punojmë për këtë së bashku.

Këto deklarata përcjellin praninë tuaj, ndjeshmërinë dhe gatishmërinë për të mbështetur të dashurin tuaj pa gjykuar. Është e rëndësishme të jeni të durueshëm dhe të kuptueshëm, pasi depresioni mund të jetë një udhëtim i gjatë dhe sfidues.

Për më tepër, inkurajojini ata të kërkojnë ndihmë profesionale, pasi terapia ose këshillimi mund të jetë një komponent jetik i rimëkëmbjes së tyre.

Nëse ata nuk duan të flasin, mos i detyroni, por le ta dinë se mund të flasin me ju nëse duan. Gjithashtu mbani nën kontrroll dëshirën tuaj për t’i ‘rregulluar’ ata. Mjafton dëgjimi që i ofron. 

2. Mos i gjykoni

Mos i gjykoni

Kur flisni me një person në depresion, është thelbësore të jeni të ndjeshëm dhe të shmangni komentet që mund të ndihen paragjykuese ose shpërfillëse të ndjenjave të tyre.

Këtu janë disa thënie që duhen shmangur:

  • “Shkëputu prej saj.” Kjo deklaratë sugjeron se ata mund të kontrollojnë depresionin e tyre thjesht duke e larguar atë, gjë që nuk është kështu.
  • “Kjo është e gjitha në kokën tuaj.” Kjo minimizon betejat e tyre dhe nënkupton që gjendja e tyre është imagjinare.
  • “Ju keni shumë për të qenë mirënjohës.” Mund të duket si shpërfillëse e dhimbjes së tyre dhe mund të shtojë ndjenjat e fajit.
  • “Njerëzit e tjerë janë më keq.” Krahasimi i situatës së tyre me të tjerët mund t’i bëjë ata të ndihen fajtorë për emocionet e tyre dhe të mos vlerësohen.
  • “Ti thjesht je dembel.” Kjo mund të jetë tepër lënduese dhe vetëm sa shton vetëkritikën e tyre.
  • “Je duke e tepruar.” Duke sugjeruar se ndjenjat e tyre janë një reagim i tepruar, mund t’i zhvlerësojë përvojat e tyre.
  • “Ti nuk dukesh në depresion.” Depresioni shpesh nuk ka simptoma fizike të dukshme, kështu që komentimi i pamjes së tyre mund të jetë shpërfillës.
  • “Pse nuk mund të jesh thjesht i lumtur?” Depresioni është një gjendje komplekse që nuk mund të zgjidhet me një ndryshim të thjeshtë mendësie.
  • “Ti je shumë i ndjeshëm.” Kjo zvogëlon përvojat e tyre emocionale dhe mund t’i bëjë ata të ndjehen të turpëruar për ndjeshmërinë e tyre.
  • “E di se si ndihesh.” Nëse nuk e keni përjetuar vetë depresionin, është e vështirë të kuptoni me të vërtetë ndjenjat e tyre.
  • “Po e bën këtë për vëmendje.” Akuzimi i tyre për kërkimin e vëmendjes mund të jetë thellësisht i lëndueshëm.
  • “Ti thjesht po tregohesh negativ.” Depresioni shpesh çon në mendime negative dhe ky koment mund t’i bëjë ata të ndihen si barrë.
  • “Duhet të jesh më i fortë.” Kjo deklaratë ushtron presion të panevojshëm mbi ta dhe minimizon forcën që duhet për të përballuar depresionin.

Në vend që të përdorni fraza gjykuese ose shpërfillëse, është më e dobishme të ofroni mbështetje, të dëgjoni në mënyrë aktive dhe t’i inkurajoni ata të kërkojnë ndihmë profesionale.

Para se të thoni një nga shprehjet më lart kujtoni që nëse do të mundeshin, do ta kishin bërë tashmë. 

3. Nxitini ata të marrin ndihmë

Nxitini ata të marrin ndihmë

Inkurajimi i dikujt që të fillojë trajtimin për depresionin mund të jetë sfidues, por është e rëndësishme të sigurohet mbështetja dhe udhëzime të buta.

Disa hapa për të ndihmuar dikë me depresion që të fillojë trajtimin:

  • Komunikim jo gjykues: Filloni një bisedë të dhembshur për ndjenjat e tyre.
  • Dëgjoni në mënyrë aktive: Lërini ata të shprehin mendimet dhe ndjenjat e tyre. Ndonjëherë, njerëzit kanë nevojë të dëgjohen.
  • Edukojini ata: Ndani informacione rreth depresionit, simptomave të tij dhe opsioneve të trajtimit. Njohuria ndihmon në në uljen e stigmës dhe frikës.
  • Opsione për ndihmë: Ofroni ndihmë për çështje praktike, të tilla si gjetja e një mjeku, psikologu, ose caktimi i takimeve.
  • Jepni inkurajim: Nxitini butësisht ata që të kontaktojnë një profesionist.
  • Adresoni shqetësimet: Nëse ata shprehin frikë për trajtimin, hulumtoni opsionet e trajtimit së bashku për të lehtësuar çdo shqetësim.
  • Ndani histori suksesi: Nëse njihni individë që kanë përfituar nga trajtimi për depresionin, ndani historitë e tyre të suksesit për të ofruar shpresë dhe frymëzim.
  • Respektoni vendimin e tyre: Në fund të fundit, vendimi për të kërkuar trajtim është i tyre. Respektoni autonominë e tyre dhe shmangni presionin ose detyrimin për trajtim.
  • Flit rregullisht: Tregoni mbështetje të vazhdueshme. Individët në depresion mund të kenë nevojë për kohë dhe inkurajim përpara se të vendosin të kërkojnë ndihmë.

Plani i urgjencës

Hartoni një plan krize në rast se simptomat e tyre përkeqësohen. Sigurohuni që ata të kenë akses në kontaktet dhe burimet e urgjencës.

Nëse flasin për lënien e terapisë ose mjekimit, inkurajojini ata të vazhdojnë. Për shembull nëse u tregoni atyre se çfarë përmirësimi keni vënë re tek ata deri tani, mund t’i motivon të përfshihen më shumë në trajtim.

4. Mësoni rreth depresionit

Mësoni rreth depresionit

Arsye pse familjet duhet të mësojnë për depresionin:

  • Njohja e simptomave i bën familjarët të kuptojnë se kur i afërmi i tyre mund të ketë vështirësi, edhe nëse personi nuk e komunikon drejtpërdrejt. 
  • Ulet stigmatizimi për gjendjen që kalon personi, kur anëtarët e familjes janë të mirëinformuar.
  • Mësojnë se si të ofrojnë mbështetje, të shprehin ndjeshmëri dhe të inkurajojnë biseda të hapura rreth ndjenjave dhe trajtimit.
  • Kuptimi i opsioneve të trajtimit, duke përfshirë terapinë, mjekimin dhe ndryshimet e stilit të jetesës, i ndihmon në trajtimin e duhur.
  • Kujdesi për veten: Anëtarët e familjes që mësojnë për depresionin mund të menaxhojnë më mirë stresin e tyre dhe të praktikojnë vetë-kujdes.
  • Edukimi luan edhe një rol parandalues për depresionin.

Ka shumë libra dhe burime të njohura informacioni dhe këshillash në internet – duke përfshirë blogun e Psikologu Online.

5. Bëni aktivitete së bashku

Bëni aktivitete së bashku

I dashuri juaj mund të mos ketë energji për të mbajtur kontakte me ju. Mos e merrni personalisht, por bëni përpjekje nga ana juaj. 

Edhe një mesazh me tekst për të thënë se po mendoni për ta mund të ndihmojë.

Depresioni mund t’i bëjë njerëzit të humbasin interesin për aktivitetet që dikur i shijonin – megjithatë këto aktivitete mund të ndihmojnë në rikuperimin. 

Për shembull, përfitimet e shëndetit mendor përmes ushtrimeve janë të njohura. 

Ushtrimi mund të jetë gjëja e fundit që shoku juaj dëshiron të bëjë, pasi depresioni mund të shkaktojë lodhje – por edhe një shëtitje e shkurtër mund të ndihmojë. 

Dhe aktivitetet që bëni së bashku jo patjetër duhet të jenë fizike:

  • Mund të dilni për drekë;
  • Të bashkoheni në një grup librash;
  • Të krijoni art;
  • Ose të shikoni një film ose ndeshje, etj.

6. Sillni një mik me gëzof

Sillni një mik me gëzof

Kafshët shtëpiake kanë përfitime të shëndetit mendor, si:

  • Shoqërizmin: Kafshët ofrojnë dashuri dhe shoqëri të pakushtëzuar, duke reduktuar ndjenjat e vetmisë.
  • Mbështetje emocionale: Ndërveprimi me kafshët shtëpiake mund të shkaktojë lirimin e hormoneve “që nxisin të ndjerin mirë”.
  • Rutina dhe përgjegjësia: Kujdesi për një kafshë shtëpiake krijon një rutinë të përditshme, duke i shtuar qëllimin jetës.
  • Aktiviteti fizik: Kafshët shtëpiake, veçanërisht qentë, inkurajojnë stërvitjen, gjë që përmirëson humorin.
  • Reduktimi i stresit: Të qenit pranë kafshëve mund të zvogëlojë stresin dhe të nxisë relaksimin.
  • Prania jo gjykuese: Kafshët shtëpiake janë jo gjykuese, duke u ofruar ngushëllim atyre që kanë probleme me vetëvlerësimin.
  • Shpërqëndrimi nga mendimet negative: Ndërveprimi me kafshët mund të largojë fokusin nga mendimet negative.
  • Mbështetje morale dhe emocionale: Disa kafshë janë trajnuar për të ofruar ndihmë terapeutike për individët me kushte të shëndetit mendor, duke përfshirë depresionin.

Herën tjetër që do të vizitoni mikun tuaj, pse të mos sillni qenin tuaj? Më mirë akoma, shkoni për një shëtitje me qen me ta ose t’i dhuroni një.

7. Jepuni detyra praktike

Jepuni detyra praktike

Depresioni mund të ndihet rraskapitës dhe dërrmues. Por mos merrni përsipër gjithçka – inkurajoni ata që të bëjnë gjëra edhe vetë.

Detyra praktike për dikë me depresion:

  • Pazari: Mund t’i caktoni si detyrë blerjen e produkteve për shtëpi.
  • Planifikimi i vakteve: Bashkëpunoni në planifikimin dhe përgatitjen e vakteve. Gatimi i ushqimeve të thjeshta së bashku mund të jetë një aktivitet përmbushës dhe produktiv.
  • Punët e shtëpisë: Caktoni një ose dy detyra të vogla shtëpiake çdo ditë. Këto mund të jenë aq të thjeshta sa rregullimi i shtratit, larja e rrobave ose rregullimi i një dhome të caktuar.
  • Ushtrimi: Inkurajoni shëtitje të shkurtra ditore ose ushtrime të lehta. Aktiviteti fizik, edhe në rritje të vogla, mund të ketë një ndikim pozitiv në humor.
  • Leximi i përditshëm: Sugjerojini të lexojnë disa faqe të një libri ose të angazhohen në një hobi që u pëlqen për një kohë të caktuar çdo ditë.
  • Kujdesi për fëmijët për disa orë.

Mos harroni se depresioni i të dashurit tuaj mund të luhatet, kështu që fleksibiliteti është çelësi. Jini të durueshëm dhe mirëkuptues dhe përshtatini këto përgjegjësi me gjendjen e tyre aktuale të mirëqenies.

Gjithmonë ofroni mbështetje dhe siguri, dhe respektoni kufijtë dhe preferencat e tyre.

Konkluzion

Nëse dikush që njihni nuk ka qenë vetvetja për një kohë, është e mundur që ai të jetë duke luftuar me çështje të vështira emocionale. 

Ata mund të mos e kuptojnë as vetë, shpesh është një mik ose një anëtar i familjes që i dallon shenjat dhe simptomat. 

Nëse nuk trajtohet, depresioni mund të ketë një efekt shkatërrues në cilësinë e jetës së dikujt dhe tek ata që janë më afër tyre. 

Mund të ndërhyjë në punën dhe aktivitetet e përditshme dhe t’i vendosë ata në rrezik më të madh të shqetësimeve të tjera si:

  • Ankthi
  • Çrregullimet e të ngrënit
  • Çrregullimet e gjumit
  • Abuzim të substancave në përpjekje për të përballuar ndjenjat e vështira etj 

Është e natyrshme të duash të ndihmosh një të afërm që po lufton me depresionin. Por ku të filloni? Ja çfarë duhet të keni kujdes dhe si të mbështesni dikë me depresion.

Me trajtimin dhe mbështetjen e duhur, shumica e njerëzve me depresion trajtohen plotësisht. Opsionet përfshijnë terapi dhe mjete vetë-ndihme.

Psikologuonline