Një tragjedi e heshtur po shpaloset ditë pas dite në shtëpitë tona dhe ka të bëjë me xhevahirët tanë më të çmuara: fëmijët tanë.

Fëmijët tanë janë një rrënim emocional.

Gjatë 15 viteve të fundit, studiuesit na kanë dhënë statistika gjithnjë e më alarmante në lidhje me një rritje akute dhe të qëndrueshme të sëmundjeve mendore të fëmijërisë që tani po merr përmasa epidemike:

Statistikat nuk gënjejnë:

  • 1 në 5 fëmijë ka probleme të shëndetit mendor
  • Është vënë re rritje me 43% e ADHD
  • Ka pasur një rritje prej 37% të depresionit tek adoleshentët
  • Ka pasur një rritje prej 200% të shkallës së vetëvrasjeve tek fëmijët e moshës 10 deri në 14 vjeç.

Çfarë po ndodh dhe çfarë po bëjmë gabim?

Fëmijët sot janë tepër të stimuluar dhe të mbingarkuar me objekte materiale, por ata janë të privuar nga ajo që është vërtet thelbësore për një fëmijëri të shëndetshme dhe të lumtur, si:

  • Prindër të disponueshëm emocionalisht
  • Kufij të përcaktuar qartë
  • Përgjegjësia
  • Ushqim i ekuilibruar dhe cilësi e mirë e gjumit
  • Lëvizja në ajër të pastër
  • Lojë kreative, ndërveprim social, mundësi për lojë të pastrukturuar dhe hapësira për mërzi.

Lexo: Gjërat që nuk ju mësojnë në shkollë

Në vend të kësaj, vitet e fundit i kemi mbushur me:

  • Prindër të shpërqëndruar në mënyrë digjitale
  • Prindër të butë dhe lejues që i lënë fëmijët e tyre “të sundojnë botën” dhe janë ata që vendosin rregullat
  • Ndjenja e të drejtës, e çdo gjëje në mënyrë të pamerituar pa e fituar atë ose pa qenë përgjegjës për marrjen e saj
  • Gjumi i pamjaftueshëm dhe ushqimi i çekuilibruar
  • Një mënyrë jetese sedentare
  • Kujdestarë të teknologjisë, kënaqësi të menjëhershme dhe pa momente argëtuese.

Çfarë duhet bërë për këtë?

Nëse duam që fëmijët tanë të jenë individë të lumtur dhe të shëndetshëm, duhet të zgjohemi dhe të kthehemi në bazat.

Është ende e mundur… me rekomandimet e mëposhtme:

• Vendosni kufijtë dhe mbani mend se ju jeni kapiteni i anijes. Fëmijët tuaj do të ndihen më të sigurtë duke ditur që ju jeni në kontroll të timonit.

• Ofrojuni fëmijëve një mënyrë jetese të ekuilibruar, me atë që kanë nevojë, jo vetëm atë që duan. Mos kini frikë t’u thoni “jo” fëmijëve tuaj nëse ajo që duan nuk është ajo që u nevojitet.

• Siguroni ushqime me vlera ushqyese dhe kufizoni ushqimet e padëshiruara.

• Kaloni të paktën një orë në ditë jashtë duke bërë aktivitete të tilla si: shëtitje me biçikletë, ecje, peshkim, vëzhgim zogjsh/ insektesh.

• Shijoni një darkë të përditshme familjare pa u shpërqëndruar nga telefonat apo teknologjia.

• Luani me lojëra në tavolinë si familje ose nëse fëmijët janë shumë të vegjël për lojëra në tavolinë, lëreni veten të tërhiqeni nga interesat tuaja dhe lërini ata të udhëheqin lojën.

• Angazhoni fëmijët tuaj në disa punë shtëpiake ose punë sipas moshës së tyre (palosje e rrobave, renditja e lodrave, varja e rrobave, shtrimi i tryezës, ushqyerja e qenit etj.).

• Zbatoni një rutinë të qëndrueshme gjumi për t’u siguruar që fëmija juaj të flejë mjaftueshëm. Oraret do të jenë edhe më të rëndësishme për fëmijët e moshës shkollore.

• Mësojuni përgjegjësinë dhe pavarësinë. Mos i mbroni ata kundrejt çdo zhgënjimi apo gabimi. Bërja e gabimeve do t’i ndihmojë ata të zhvillojnë elasticitetin dhe të mësojnë të kapërcejnë sfidat e jetës.

• Mos u bëni gati çantën e shpinës fëmijëve tuaj, mos u sillni çantat e shpinës, mos u jepni detyrat e shtëpisë që kanë harruar, mos u qëroni bananet ose portokallet nëse mund t’i bëjnë vetë (4-5 vjeç). Në vend që t’u jepni peshk, mësojini si të peshkojnë.

• Edukojini ata të presin për kënaqësinë.

• Jepuni mundësi për “mërzi”, pasi mërzia është momenti kur zgjohet krijimtaria. Mos u ndjeni përgjegjës për t’i argëtuar gjithmonë fëmijët.

• Mos e përdorni teknologjinë si kurë për mërzinë, as mos i ofroni sekondën e parë të pasivitetit.

• Shmangni përdorimin e teknologjisë gjatë vakteve, në makina, në restorante, në qendrat tregtare. Përdorini këto momente si mundësi për t’u socializuar duke trajnuar trurin tuaj që të funksionojë kur janë në modalitetin “të mërzitur”.

• Ndihmojini të krijojnë ide aktivitetesh kur janë të mërzitur.

• Fikni telefonat natën kur fëmijët duhet të shkojnë në shtrat për të shmangur shpërqëndrimin digjital.

• Bëhuni rregullues apo trajner emocional i fëmijëve tuaj. Edukojini ata që të njohin dhe menaxhojnë zhgënjimet dhe zemërimin e tyre.

• Edukojini ata të përshëndesin, të ndërrojnë, të ndajnë pa mbetur pa asgjë, të thonë faleminderit dhe të lutem, të njohin gabimin dhe të kërkojnë falje (mos i detyroni), bëhuni model i të gjitha atyre vlerave që u rrënjosni.

• Lidhuni emocionalisht – buzëqeshje, përqafime, puthje, gudulisje, lexim, vallëzim, kërcim, lojëra me to.

Artikulli i shkruar nga Dr. Luis Rojas Marcos, psikiatër.