Nëse shihni një fotografi ku një figurë publike promovon një produkt, si mund të jeni të sigurt që është e vërtetë? Po nëse hasni një foto të një politikani në një situatë të dyshimtë, a duhet të ndryshoni mendimin tuaj për të – apo bëhet fjalë për propagandë të krijuar nga AI? Dhe nëse ndiheni ziliqarë për pushimet apo shtëpinë perfekte të ndonjë influencuesi në rrjetet sociale, a është gjithçka reale, apo thjesht rezultat i manipulimeve me inteligjencë artificiale?
Ndërsa inteligjenca artificiale po bëhet gjithnjë e më shumë pjesë e përditshmërisë sonë, aftësia për të dalluar imazhet e rreme nga ato të vërtetat po merr rëndësi të veçantë. Por fatkeqësisht, kërkimet shkencore tregojnë se shumica prej nesh nuk janë edhe aq të aftë në këtë drejtim.
Sa të mirë jemi në dallimin e imazheve të krijuara nga AI?
Një studim i përmasave të mëdha, i zhvilluar nga një grup studiuesish që përfshiu rreth 50 mijë pjesëmarrës, tregoi se njerëzit i dallojnë me saktësi imazhet e krijuara nga AI në rreth 76% të rasteve dhe fotografitë e vërteta në rreth 74% të rasteve. Më mirë se një hedhje monedhe, por larg përkryerjes.
Sipas studiuesve, ky rezultat është mjaft në përputhje me testime të tjera të ngjashme: diku në mes të hamendësimit të rastësishëm dhe aftësisë së plotë për të dalluar të vërtetën.
Pse truri ynë e ka kaq të vështirë ta dallojë AI-n?
Sipas psikologëve njohës, kjo vështirësi lidhet me mënyrën se si ka evoluar perceptimi njerëzor. Truri ynë është ndërtuar për të përpunuar shpejt informacionin vizual dhe për të dalluar rreziqet e menjëhershme – jo për të analizuar në detaje një imazh.
Një studiuese e neuroshkencës shpjegon se sistemi vizual i njeriut është i përqendruar te “pamja e përgjithshme”, duke neglizhuar detajet e imëta që shpesh janë vendimtare për të dalluar imazhet e manipuluara. Kjo aftësi për të parë tërësinë na ka ndihmuar të mbijetojmë në kohë më të rrezikshme, por nuk është shumë efektive për të kuptuar nëse dikush në një foto ka tre këmbë ose dhëmbë të përsosur plastikë.
Si të përmirësojmë aftësinë për të dalluar imazhet e rreme?
Lajmi i mirë është se ka disa truke të thjeshta që mund të na ndihmojnë të bëhemi më të mirë në këtë drejtim. Ja disa prej tyre:
1. Ngadalësoni ritmin
Kur njerëzit i shikojnë imazhet për vetëm një çast, kanë një saktësi prej rreth 75%. Por kur ndalojnë për të analizuar një imazh për të paktën 10 sekonda, saktësia rritet në mbi 80%. Një ndryshim i madh për një përpjekje të vogël.
2. Njihni shenjat më të zakonshme të AI-së
Pasi njerëzit informohen për gabimet më të zakonshme në imazhet e krijuara nga inteligjenca artificiale, ata përmirësohen ndjeshëm në identifikim. Shenjat që duhen kërkuar përfshijnë:
- Anatomi e çuditshme: gjymtyrë shtesë, qafa të tejzgjatura, gishta të deformuar.
- Mbistilizim i tepërt: lëkurë prej dylli, pamje jorealiste, fytyra “perfekte”.
- Objekte të paqena funksionalisht: ushqime që duken të ngurta si plastika, tabela me gabime drejtshkrimore.
- Shkelje të ligjeve të fizikës: pasqyra që nuk reflektojnë realitetin, hije të gabuara, ndriçim i çuditshëm.
- Mungesë koherence kulturore apo historike: persona me pamje moderne në skena historike, ose kombinime të pamundura nga pikëpamja sociale.
3. Verifikoni burimin
Në raste me rëndësi – si kur imazhi mund të ndikojë në opinione apo vendime personale – është mirë të bëni një kërkim të kundërt të imazhit në internet. Nëse një imazh nuk ka metadata ose nuk mund të gjendet burimi, ka gjasa që të jetë gjeneruar nga AI.
Përulësia është aleati më i mirë
Ndoshta mësimi më i rëndësishëm që del nga të gjitha këto kërkime është: ne të gjithë mund të mashtrohemi lehtësisht. Dhe prandaj duhet të jemi më të kujdesshëm, më të vetëdijshëm dhe më të duruar kur përballemi me imazhe online – veçanërisht ato që na nxisin emocione të forta apo dyshime.
Nuk ka rëndësi nëse jeni përdorues i thjeshtë i rrjeteve sociale, gazetar, sipërmarrës apo prind: të kuptuarit se edhe ju mund të mashtroheni është hapi i parë për të mos rënë në kurth. Dhe këto teknika të thjeshta, të mbështetura nga shkenca, mund të bëjnë ndryshim të madh në mënyrën si e shihni dhe e kuptoni botën digjitale.
