Çfarë gjendjeje mendore dëshiron të krijosh sot? Të përqendruar dhe produktiv ndërsa kalon nëpër detyrat e përditshme? Të frymëzuar dhe krijues? Të gëzuar dhe shoqërues? Apo ndoshta të reflektuar e analitik? Cilado qoftë gjendja që dëshiron të arrish, neuroshkenca tregon se muzika mund të ndihmojë.
Muzika si “makinë për rregullimin e emocioneve”
Neuroshkencëtari Ethan Kross e përshkruan radion e makinës së tij si një “makinë për rregullimin e emocioneve”, e cila e ndihmon të menaxhojë gjendjen shpirtërore dhe të ndryshojë mënyrën e të menduarit. Ndërkohë, një studim me 30,000 pjesëmarrës i drejtuar nga Daniel Levitin – autor i librit This Is Your Brain on Music – zbuloi se dëgjimi i muzikës në shtëpi i bënte njerëzit 11% më të lumtur dhe 24% më pak të irrituar.
“Muzika po fiton gjithnjë e më shumë statusin e një ‘terapie të provuar shkencërisht’, në një nivel të ngjashëm me ilaçet, trajtimet mjekësore dhe terapinë psikologjike,” shkruan Levitin për Wired.
Kjo nuk është veçse një konfirmim shkencor i diçkaje që shumë prej nesh e kemi ndier që në adoleshencë – kur dëgjonim këngën tonë të preferuar për të kaluar një ndarje. Por për të rriturit në botën e punës, pyetja që lind është: cilat këngë konkretisht mund të përdorim për të arritur qëllime të përditshme, si më shumë produktivitet apo një gjendje më të mirë emocionale?
Për këtë, psikologët dhe muzikoterapistët kanë krijuar lista të veçanta dëgjimi që ndihmojnë në funksione të ndryshme mendore dhe emocionale.
Muzika për produktivitet
Nëse je duke kryer detyra të përsëritura apo të mërzitshme, rekomandimi është i thjeshtë: dëgjo muzikën që të pëlqen më shumë.
Një studim tregoi se kur në zyrë luhej muzikë që nuk përputhej me preferencat e punonjësve, ata kishin performancë më të dobët dhe ndiheshin më të lodhur mendërisht. Sipas studiueses Kathleen Keeler, është gabim të supozojmë se muzika nuk ndikon në punë.
Spotify ka përpiluar një playlist me këngët që shfaqen më shpesh në listat e dëgjimit për “produktivitete”, e cila mund të të ndihmojë të gjesh frymëzim për çfarë të dëgjosh.
Muzika për kreativitet
Nëse je duke kërkuar një ide të re apo frymëzim për të shkruar, pikturuar apo krijuar, psikologia Emma Gray sugjeron një ritëm të veçantë muzikor: 50–80 rrahje në minutë (bpm). Ky ritëm ndihmon trurin të futet në gjendjen “alfa”, ku mendja është e qetë, por e përqendruar dhe imagjinata stimulohet.
Spotify ofron lista të ndryshme – që nga klasike, pop e deri tek indie – brenda këtij ritmi, për të ndihmuar kreativitetin të lulëzojë.
Muzika për gjendje të mirë shpirtërore
Dëshiron një shtysë pozitive për ditën? Shkenca konfirmon se muzika mund të përmirësojë ndjeshëm shëndetin mendor. Një analizë e përmbledhur nga Harvard Health tregoi se muzika, këndimi dhe terapitë muzikore kanë ndikim pozitiv në përmirësimin e humorit.
Neurologu holandez Jacob Jolij analizoi këngët më të lumtura të publikut dhe zbuloi se ato kishin ritëm të shpejtë (140–150 bpm), ishin të shkruara në tonalitet madhor dhe shpesh kishin tekste të lumtura ose edhe pa shumë kuptim – thjesht për zbavitje. Ai krijoi një playlist me këngët më gazmore të të gjitha kohërave.
Muzika për “fuqi truri”
A mund të të bëjë muzika më i zgjuar? Nëse je duke mësuar diçka të re, më e mira është heshtja. Muzika, sidomos ajo me tekste, mund të të shpërqendrojë.
Studime në Mbretërinë e Bashkuar tregojnë se nxënësit që studiuan në heshtje performuan 60% më mirë sesa ata që dëgjonin muzikë me fjalë. Megjithatë, në situata të tjera, muzika instrumentale mund të ndihmojë përqendrimin dhe ndërtimin e lidhjeve të reja nervore.
Ekzistojnë gjithashtu lista dëgjimi që synojnë përmirësimin e kujtesës dhe funksioneve mendore, duke përfshirë këngë “oldies” që shpesh evokojnë kujtime pozitive.
Muzika si ilaç: Zgjidh me kujdes
Mesazhi kryesor është ky: muzika është mjet i fuqishëm për të ndikuar gjendjen tënde mendore, produktivitetin dhe mënyrën si e sheh ditën. Zgjidh me kujdes çfarë dëgjon, sepse siç tregon shkenca, ajo çfarë vendos në kufje ose altoparlant ndikon drejtpërdrejt në mënyrën si ndihesh dhe performon.
