Macet kanë jetuar me njerëzit mijëra vjet më parë. Shumë kohë përpara se të qeshnim memet e maceve në Tik Tok. Macet dikur na ngushëllonin me gërvillime dhe na bënin të qeshnim me veprimet e tyre të çuditshme. Por çfarë thotë hulumtimi – a janë macet të mira për ne?
Të jetosh me një mace mund të ketë një efekt të thellë – dhe ndonjëherë befasues – në shëndetin tonë fizik dhe mendor. Megjithatë, të jetosh me macet nuk është pa rreziqe.
Mund të keni dëgjuar që macet nuk kanë pronarë, kanë familje. Në fakt, studimet tregojnë se njerëzit që kanë mace i ndiejnë shumë të afërm. Në një studim me 1800 pronarë macesh holandeze, gjysma thanë se macja e tyre ishte familjare. Një në tre e shikonte macen e tyre si një fëmijë ose mik më të mirë dhe i gjeti ata besnikë, mbështetës dhe empatikë.
Një tjetër studim amerikan studjoi” lidhjen familjare ” dhe zbuloi se macet ishin po aq pjesë e rëndësishme e familjeve sa qentë.
Shumë mace do të zgjidhnin ndërveprimin njerëzor mbi ushqimin ose lodrat. Gjithashtu ata mund të dallojnë kur ne po flasim me ta (në vend të një njeriu tjetër).
Në fakt ne jemi përshtatur me njëri-tjetrin. Macet kanë më shumë gjasa t’u afrohen njerëzve të huaj, të cilët së pari japin një “puthje kotele” – duke ngushtuar sytë dhe duke i pulësuar ngadalë. Hulumtimet sugjerojnë se macet kanë zhvilluar mjaullimë specifike që përshtaten me instinktet tona të edukimit. Çfarë do të thotë kjo marrëdhënie e ngushtë për rezultatet shëndetësore?
Të kesh një kafshë shtëpiake shoqërohet me më pak izolim social. Disa pronarë macesh thonë se ” kujdesi për macen” rrit ndjenjat e tyre të kënaqësisë dhe ndjenjën e qëllimit.
Por përfitimet e marrëdhënies mund të varen nga mënyra se si lidheni me macen tuaj. Një studim shqyrtoi stile të ndryshme marrëdhëniesh midis njerëzve dhe maceve, duke përfshirë “të largët”, “rastësor” dhe “të afërt”. Ai zbuloi se njerëzit, marrëdhënia e të cilëve me macen e tyre ishte e varur ose si një mik, kishin një lidhje më të lartë emocionale me kafshën e tyre.
Njerëzit që kanë një mace kanë rrezik më të ulët të vdekjes nga sëmundjet kardiovaskulare si goditja në tru ose sëmundjet e zemrës. Ky rezultat është përsëritur në disa studime .
Lexoni edhe Heqja e pelenave gjatë natës: Tetë këshilla të vlefshme
Megjithatë, një problem në interpretimin e studimeve të popullsisë është se ato na tregojnë vetëm për një lidhje. Kjo do të thotë se ndërsa njerëzit me mace kanë rrezik më të ulët të vdekjes nga sëmundjet kardiovaskulare, nuk mund të themi me siguri se macet janë shkaku.
Prania e maces në famijle është shoqëruar gjithashtu me disa ndryshime pozitive në mikrobiotën e zorrëve , veçanërisht te gratë, si përmirësimi i kontrollit të glukozës në gjak dhe reduktimi i inflamacionit.
Gjithashtu mbjatja e një mace lidhet me mirëqenie të lartë psikologjike . Për njerëzit me depresion , përkëdhelja ose loja me macen e tyre është treguar se zvogëlon simptomat (edhe pse kjo ishte për një periudhë të shkurtër, dy orëshe dhe nuk mund të ekstrapolohet për një kohë më të gjatë).
Një mënyrë tjetër për të mësuar rreth ndikimit të maceve në shëndet është kërkimi cilësor: pyetja e njerëzve se çfarë kuptimi kanë macet e tyre për ta, përtej numrave.
Kur kolegët dhe unë anketuam veteranët , zbuluam se njerëzit më të lidhur me kafshët e tyre shtëpiake kishin në fakt rezultate më të dobëta të shëndetit mendor. Por përgjigjet e tyre në sondazh treguan një histori tjetër. Një i anketuar tha, “macet e mia janë arsyeja që unë zgjohem në mëngjes”.
Një tjetër shkroi: Unë e konsideroj kafshën time si një kafshë shërbimi. Macja më ndihmon të pushoj kur kam ankthi, depresioni ose kur zgjohem gjatë natës nga makthet. Macja nuk është thjesht një kafshë shtëpiake për mua, macja është një pjesë e imja, macja është pjesë e familjes sime.
Mund të ndodhte që veteranët ishin më të lidhur me macet e tyre sepse kishin shëndet më të keq mendor dhe mbështeteshin më shumë tek macet e tyre për rehati dhe jo anasjelltas.
Mundohet se të qenit i lidhur me macen ka edhe anët negative. Nëse macja juaj sëmuret, barra e kujdesit për të mund të ketë një ndikim negativ në shëndetin tuaj mendor.
Në studimin tonë të pronarëve, macet e të cilëve kishin epilepsi, rreth një e treta përjetuan një nivel klinik të ngarkesës si kujdestarë që kishte të ngjarë të ndërhynte në funksionimin e tyre të përditshëm.
Macet gjithashtu mund të bartin sëmundje zoonotike , të cilat janë infeksione që përhapen nga kafshët te njerëzit.
Ata janë nikoqiri kryesor i toksoplazmozës , një parazit i ekskretuar në feçet e maces, i cili mund të prekë gjitarët e tjerë, përfshirë njerëzit. Paraziti ka më shumë gjasa të bartet nga macet e egra që gjuajnë për ushqimin e tyre sesa macet shtëpiake.
Shumica e njerëzve kanë simptoma të lehta që mund të jenë të ngjashme me gripin . Por infeksioni gjatë shtatzënisë mund të çojë në abort ose lindje të vdekur, ose të shkaktojë probleme për foshnjën duke përfshirë verbëri dhe konvulsione. Gratë shtatzëna dhe njerëzit me imunitet të ulët janë më të rrezikuarit . Rekomandohet që këto grupe të kenë kujdes në shërbimin me macet ose të përdorin doreza nëse duhet.
Një në pesë persona kanë alergji nga macet dhe kjo është në rritje. Kur macet lëpijnë gëzofin e tyre, pështyma depoziton një alergjen. Kur leshi dhe zbokthi i tyre lirohen, mund të shkaktojë një reaksion alergjik. Njerëzit pa alergji të rënda mund të jetojnë ende me macet nëse lajnë rregullisht duart, pastrojnë sipërfaqet dhe pastrojnë me fshesë me korrent për të eliminuar zbokthin. Ata gjithashtu mund të përjashtojnë macet nga zonat që duan të jenë pa alergjen, si dhomat e gjumit.
Ndërsa macet mund të provokojnë reaksione alergjike, ka gjithashtu dëshmi se kontakti me macet mund të ketë një rol mbrojtës në parandalimin e zhvillimit të astmës dhe reaksioneve alergjike. Kjo është për shkak se ekspozimi mund të modifikojë sistemin imunitar, duke e bërë më pak të ngjarë të ndodhin reaksione alergjike.
