Simptomat e dukshme të Parkinsonit mund të ndikojnë në lidhjen me të tjerët. Po ndodhesh në një event komunitar dhe po dëgjon një folës. Tematika është interesante, por diçka në fytyrën e tij duket ndryshe. Asnjë buzëqeshje. Asnjë ngritje e vetullave. Asnjë ndryshim shprehjeje. Ti mendon nëse është i mërzitur, i zemëruar apo thjesht po kalon një ditë të keqe. Në të vërtetë, ai mund të jetë duke përjetuar një simptomë të Parkinsonit që quhet “maska e fytyrës”.
Shumë sëmundje ndikojnë në mënyrën si na perceptojnë të tjerët. Ato mund të ndryshojnë shprehjen e fytyrës, zërin, qëndrimin ose lëvizjet, në mënyra që nuk lidhen me atë që ndjejmë realisht. Por këto ndryshime shpesh keqkuptohen, duke krijuar vështirësi sociale përtej atyre fizike. Në sëmundjen e Parkinsonit kjo ndodh shpesh, sepse disa simptoma janë të lehta për t’u interpretuar gabim.
Ja pesë simptoma të Parkinsonit që shpesh dërgojnë sinjale sociale të gabuara, dhe pse truri ynë i keqkupton ato:
Maska e fytyrës. Kjo i referohet uljes së shprehjes së fytyrës për shkak të ndryshimeve në kontrollin e muskujve. Për të tjerët, kjo mund të duket si mërzitje, zemërim ose trishtim. Psikologët e quajnë këtë “paragjykim në njohjen e emocioneve”; dmth njerëzit mendojnë se një fytyrë e qetë do të thotë një emocion negativ, edhe nëse nuk është kështu. Në kultura ku shprehshmëria shoqërohet me ngrohtësi dhe besueshmëri, kjo maskë mund të prishë lidhjet sociale pa u vënë re.
Zëri i ulët (hipofonia). Parkinsoni mund të ulë volumet e zërit dhe të bëjë tonin më të sheshtë. Në biseda të përditshme, kjo shpesh keqinterpretohet si lodhje, mungesë besimi ose pak interes. Studimet e komunikimit tregojnë se njerëzit pavetëdijshëm lidhin një zë më të fortë dhe me intonacione me kompetencë dhe udhëheqje. Për pasojë, një person i aftë mund të duket i pasigurt apo i tërhequr për shkak të ndryshimeve në zë.
Shkrimi i vogël (mikrografia). Me mikrografi, shkrimi bëhet më i vogël dhe i ngushtë, ndonjëherë deri në pikën që është i vështirë për t’u lexuar. Pa ditur shkakun, njerëzit mund ta perceptojnë këtë si papërkujdesje apo madje si shenjë të uljes së aftësive mendore. Kjo është pjesë e asaj që psikologët socialë e quajnë “heuristikat e kompetencës”: ne nxjerrim konkluzione mbi aftësitë bazuar në pamje. Ndryshimi i shkrimit mund të jetë më shumë se një ndryshim stilistik; është një shenjë që diçka më e madhe po ndodh.
Hapat tërheqës ose qëndrimi i përkulur. Parkinsoni shpesh ndryshon mënyrën se si njerëzit ecin dhe qëndrojnë. Hapat më të ngadaltë dhe qëndrimi i përkulur shpesh interpretohen si shenja të dobësisë, që mund të shkaktojnë forma të buta të diskriminimit ndaj moshës (Levy, 2009). Njerëzit mund të nxitojnë të ofrojnë ndihmë, të shmangin kërkesa apo të mos ftojnë dikë për aktivitete fizike, pa marrë parasysh aftësinë e vërtetë të personit.
Dridhja (tremor). Tremori është një nga simptomat më të dukshme dhe më të hershme të Parkinsonit. Studimet tregojnë se 70-90% e personave me Parkinson përjetojnë tremor në një moment të sëmundjes. Megjithatë, ajo shpesh interpretohet gabim si shenjë e plakjes, pasigurisë ose madje e dehjes. Stereotipet mbi moshën ndikojnë në mënyrën sesi njerëzit reagojnë, disa tregojnë ngrohtësi, të tjerë shmangie.
Këto simptoma ndikojnë jo vetëm në lëvizje apo fjalë, por formojnë edhe historinë që të tjerët krijojnë për atë që po shohin. Psikologjia sociale tregon se kur shenjat joverbale nuk përputhen me pritshmëritë, njerëzit priren të interpretojnë negativisht. Të mësojmë të sfidojmë këto paragjykime mund të ndihmojë në kthimin e keqkuptimeve në mirëkuptim dhe të ruajë lidhjet më të rëndësishme.
